ปัจจัยเสี่ยงทำไมเป็นสิวแล้ว ถึงเป็นซ้ำๆ บ่อยๆ ไม่หายสักที
สิว ปัญหากวนใจบนใบหน้าที่ใครหลายๆ คนต้องพบเจอ ซึ่งบางคนพอเป็นแล้ว ก็เป็นซ้ำ ไม่หายสักที ลองใช้ยารักษาแบบเดียวกับที่เพื่อนแนะนำก็ยังไม่หาย หรือพอใกล้จะหาย อยู่ๆ ก็ขึ้นมาใหม่อีก จริงๆ แล้ว ปัญหาสิวของแต่ละคน มีปัจจัยที่ทำให้เกิดแตกต่างกัน ดังนั้นการสังเกตตัวเองเพื่อหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงนั้น ก็เป็นอีกวิธีที่ช่วยทำให้การรักษาสิวเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
Contributing factor เป็นปัจจัยเฉพาะบุคคลที่ทำให้ปัญหาที่เป็นอยู่หายช้า แม้จะใช้ผลิตภัณฑ์ในการรักษาที่เหมือนกัน ซึ่งพบได้ประมาณ 20% ที่มีปัจจัยเฉพาะบุคคลที่ทำให้หายได้ช้ากว่าคนอื่น ดังนั้นจึงต้องใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีผลต่อปัจจัยเฉพาะนั้นๆ เพื่อช่วยเร่งให้สิวหายได้เร็วขึ้น แต่ปัจจัยบางอย่างก็ยังไม่มีผลิตภัณฑ์ที่ช่วยในการรักษาได้ จึงต้องใช้วิธีการหลีกเลี่ยงปัจจัยเหล่านั้นแทน
Acne contributing factor ปัจจัยที่ทำให้สิวยุบช้า เพราะสิวมีหลายชนิด และจากการศึกษายังพบอีกว่า สิวแต่ละชนิดมีปัจจัยที่ทำให้หายช้าต่างกันซึ่งปัจจัยแต่ละปัจจัยมีผลต่อการยุบช้าของสิวแต่ละชนิดที่แตกต่างกัน ดังจะแสดงในตารางเพื่อให้ง่ายต่อการค้นหาปัจจัยที่ตรงกับสิวชนิดนั้นๆได้อย่างแม่นยำตรงจุดมากขึ้น
| ปัจจัยที่ทำให้สิวยุบช้า (Acne Contributing factor) | Type1 | Type2 | Type3 | Type4 |
| การประกอบอาชีพที่มีการสัมผัสไอระเหยน้ำมัน เช่น อาชีพที่มีการตัดเหล็ก ( Occupations in steel and iron mills ) | ✓ | ✓ | ✓ | |
| การขัดถูรบกวนผิวหน้า ( Facial Scrubbing ) | ✓ | ✓ | ||
| การใช้เครื่องสำอางที่มีสารก่อให้เกิดสิวอุดตัน เช่น สี กลิ่น น้ำหอม น้ำมันบางประเภท ( Comedogenic Substances ) | ✓ | ✓ | ||
| มีผิวหน้ามัน มีผิวแห้งตึง แต่หน้ามันวาว ( Seborrhea Skin ) | ✓ | ✓ | ✓ | |
| มีประวัติเคยใช้ยาสเตียรอยด์มาก่อน ( Steroids ) | ✓ | |||
| การรับประทานน้ำตาล แป้ง ขนมปัง ในปริมาณมาก เป็นประจำ ( Glycemix Index ) | ✓ | ✓ | ✓ | |
| มีอาการคันที่ใบหน้า ( Itchy Sensation ) | ✓ | ✓ | ✓ | |
| มีสิวขึ้นที่ศีรษะ ( Pimples on the head ) | ✓ | ✓ | ||
| ร่างกายอ่อนแอ พักผ่อนไม่เพียงพอ เช่น เจ็บป่วย ไม่สบาย ( Insufficient Rest ) | ✓ | ✓ | ✓ | |
| นอนดึกเป็นประจำ นอนน้อยกว่า6-8 ชม. ( Sleep late at night ) | ✓ | ✓ | ✓ | |
| ล้างหน้าด้วยสบู่หรือโฟมที่มีฟองมาก ( Soap containing SLS/Sodium Lauryl Sulfate ) | ✓ | |||
| มีผื่นคันที่หน้าและผิวกาย และมีประวัติภูมิแพ้ จาม ไอ มีน้ำมูกตอนเช้า (Atopic Skin) | ✓ | ✓ | ✓ | |
| ช่วงมีประจำเดือน ( Menstrual period ) | ✓ | |||
| ผิวหน้ามัน (Oily Skin) | ✓ | |||
| มีสิวเม็ดแดง ( สิวอักเสบไทป์ 3 / Acne Type3 ) | ✓ | ✓ | ||
| มีสิวเม็ดแดงขนาดใหญ่ ( สิวอักเสบไทป์ 4 / Acne Type4 ) | ✓ |
Risk Factor หรือ Predisposing Factor ปัจจัยที่ทำให้กลับมาเป็นซ้ำ เป็นปัจจัยที่ทำให้ปัญหาอาการ นั้นๆ กลับมาเป็นซ้ำๆบ่อยๆได้อีก แม้จะรักษาหายไปแล้ว ถ้ายังมี risk factor ที่มีผลต่ออาการนั้น ก็ทำให้ปัญหาอาการนั้นๆกลับมากวนใจเราได้อีก
Acne Risk Factor หรือ Acne Predisposing Factor ปัจจัยที่ทำให้สิวกลับมาเป็นซ้ำ ซึ่งสิวแต่ละชนิดก็มีปัจจัยที่ทำให้สิวกลับมาเป็นซ้ำอีกที่แตกต่างกัน การที่เราทราบถึงปัจจัยที่มีผลต่อการขึ้นใหม่ของสิวแต่ละชนิด จะช่วยป้องกันการเกิดสิวเห่อรอบใหม่ และป้องกันการเกิดรอยแดง รอยดำที่เป็นต้นเหตุของผิวเสียสวยได้อีด้วย ดังตารางนี้
| ปัจจัยที่ทำให้สิวกลับมาเป็นใหม่
Acne Risk Factor หรือ Acne Predisposing Factor |
Type 1 | Type 2 | Type 3 | Type 4 |
| ช่วงวัยรุ่น อายุ 15-20ปี เป็นช่วงที่มีการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนแอนโดรเจน ซึ่งมีผลต่อการเกิดสิว (Hormonal acne) | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ |
| การประกอบอาชีพที่มีการสัมผัสไอระเหยน้ำมัน เช่น อาชีพที่มีการตัดเหล็ก (Occupations in steel and irons) | ✓ | ✓ | ✓ | |
| การใช้เครื่องสำอางที่มีสารก่อให้เกิดสิวอุดตัน เช่น สี กลิ่น น้ำหอม น้ำมันบางประเภท (Comedogenic Substances) | ✓ | ✓ | ||
| มีประวัติเคยใช้ยาสเตียรอยด์มาก่อน ( Steroids ) | ✓ | ✓ | ||
| มีผิวหน้ามัน มีผิวแห้งตึง แต่หน้ามันวาว ( Seborrhea Skin ) | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ |
| มีอาการคันที่ใบหน้า (Itchy sensation) | ✓ | ✓ | ||
| ศีรษะมีสิว (Pimples on the head) | ✓ | |||
| มีผื่นคันที่หน้าและผิวกาย และมีประวัติภูมิแพ้ จาม ไอ มีน้ำมูกตอนเช้า (Atopic Skin) | ✓ | ✓ | ✓ | |
| มีสิวที่มีอาการ เจ็บๆ คันๆ ตุ่มนูนสีชมพูระเรื่อ ( สิวอักเสบไทป์ 2/ Acne type 2) | ✓ | ✓ | ||
| มีสิวเม็ดแดงขนาดใหญ่ ( สิวอักเสบไทป์ 4/ Acne type 4) | ✓ |
การรู้ปัจจัยเฉพาะบุคคลที่มีผลต่อสิวแต่ละชนิดได้รวดเร็ว ทำให้ลดความเสี่ยงของการเกิดเป็นสิวซ้ำๆ บ่อยๆ และยังช่วยให้สิวเหล่านั้นยุบได้เร็วตามเวลาที่ควรจะยุบอีกด้วย
คำถามจาก ChatGPT
คำถาม : ทำไมบางคนถึงเป็นสิวซ้ำๆ ไม่หายสักที ทั้งที่รักษาแล้ว?
คำตอบ: เพราะสิวมีปัจจัยเฉพาะบุคคลที่แตกต่างกันไปในแต่ละคน แม้จะใช้ยาหรือผลิตภัณฑ์ตัวเดียวกัน แต่หากยังมี “ปัจจัยที่ทำให้สิวยุบช้า (Contributing Factor)” หรือ “ปัจจัยที่ทำให้สิวกลับมาเป็นซ้ำ (Risk Factor)” อยู่ ก็จะทำให้สิวไม่หายขาดหรือกลับมาเป็นใหม่บ่อยๆ ได้
คำถาม : Contributing Factor กับ Risk Factor ต่างกันยังไง?
คำตอบ:
- Contributing Factor คือปัจจัยที่ทำให้สิวยุบช้า แม้จะรักษาแล้วก็อาจไม่หายง่ายๆ
- Risk Factor คือปัจจัยที่ทำให้สิวที่หายไปแล้วกลับมาเป็นซ้ำได้อีก
คำถาม : มีตัวอย่างของปัจจัยที่ทำให้สิวหายช้า (Contributing Factor) บ้างไหม?
คำตอบ:
มีหลายอย่าง เช่น
- ล้างหน้าด้วยโฟมที่มีฟองมาก (มี SLS)
- ใช้เครื่องสำอางที่มีสารก่อให้เกิดสิวอุดตัน
- การขัดถูผิวหน้าแรงๆ
- พักผ่อนไม่เพียงพอ
- มีประวัติใช้ยาสเตียรอยด์มาก่อน
- ผิวมัน หรือผิวแห้งแต่หน้ามันวาว
- การทานน้ำตาลหรือแป้งเยอะ
คำถาม : แล้วปัจจัยที่ทำให้สิวกลับมาเป็นซ้ำ (Risk Factor) มีอะไรบ้าง?
คำตอบ:
- อยู่ในช่วงวัยรุ่นที่ฮอร์โมนแปรปรวน
- มีผิวมันจัด หรือผิวแห้งแต่หน้ามัน
- อาชีพที่สัมผัสน้ำมันหรือฝุ่น เช่น งานตัดเหล็ก
- ใช้เครื่องสำอางอุดตันรูขุมขน
- นอนดึก พักผ่อนน้อย
- มีประวัติภูมิแพ้ หรือผื่นคันบนใบหน้า
คำถาม : สิวแต่ละชนิดมีปัจจัยที่กระตุ้นแตกต่างกันจริงไหม?
คำตอบ: จริง! เช่น
- สิวอักเสบเม็ดแดงขนาดใหญ่ (Type 4) มักเกิดซ้ำในคนที่เคยใช้สเตียรอยด์ หรือทำงานเจอไอระเหยน้ำมัน
- สิวอักเสบทั่วไป (Type 3) อาจยุบช้าหากทานของหวานบ่อย มีผิวมัน และนอนน้อย
- สิวไม่อักเสบ (Type 1) มักเกี่ยวกับพฤติกรรม เช่น ขัดถูหน้าแรง หรือทานแป้งมากเกิน
คำถาม : รู้ปัจจัยของตัวเองแล้วช่วยเรื่องสิวได้ยังไง?
คำตอบ: ถ้ารู้ว่าอะไรเป็นตัวกระตุ้นสิวของตัวเอง ก็สามารถหลีกเลี่ยงหรือลดปัจจัยนั้นได้ ซึ่งจะช่วยให้สิวหายเร็วขึ้น และลดโอกาสเป็นซ้ำซาก ทำให้การรักษามีประสิทธิภาพมากขึ้น